Bizimle iletişime geçiniz

Ekonomi

Kayıp 128 milyar $ için 15 temel soru

Merkez Bankasının kaybolan 128 milyar dolarını gündeme getiren ekonomi yazarı Uğur Gürses, kamu bankalarından satılan dövizlerle birlikte toplam miktarın 140 milyar doları geçtiğini kaydetti. Gürses, iktidar partisi kurmaylarının döviz rezervi ile ilgili soruları cevaplamaktan kaçındığına dikkat çekti. 

BOLD – Kendi internet sitesinde yayınladığı “128 milyar dolara ne oldu?” başlıklı yazıda paranın akıbetini araştıran ekonomi yazarı Uğur Gürses, yazısında AKP iktidarının rezervle ilgili cevaplaması gereken 15 temel soruyu sıraladı.

SATILAN DÖVİZ BELKİ DE DAHA FAZLA

En başta CHP olmak üzere muhalefet partileri, sivil toplum kuruluşları ve basının 128 milyar dolara ne olduğunun peşinde olduğunu vurgulayan Gürses, ““128 milyar dolar” son 2 yılda Merkez Bankası’nın döviz rezervlerindeki eksilmenin toplamı olarak ifade ediliyor. Belki de daha fazla. Ama bu sayı simgesel olarak yerleşti” dedi. Gürses, siyasi otoritenin emriyle Merkez Bankası’nın döviz rezervlerinin “arka kapı” yöntemleriyle kamu bankalarına aktarılarak, oradan da piyasaya örtülü biçimde satılarak eritildiğini vurguladı.

PANDEMİ DÖNEMİNDE SATIŞLAR HIZLANDI

Damat Berat Albayrak’ın kuru 6.85’te sabitlemeyi savunduğu dönemde 30 milyar dolar eritildiğini belirten Gürses, pandemi ile birlikte satışların arttığına dikkat çekti. Gürses, “Mart-Nisan-Mayıs derken yuvarlayarak yazalım 20-10-10 satışla eritilen tutar 70 milyar dolara ulaştı. Haziran-Temmuz-Ağustos-Eylül’de sırasıyla yuvarlayarak 5-5-10-10 derken 100 milyar dolara erişti. Buna ilave olarak, yine kamu bankaları kendi ceplerinden kendi dövizlerini de sattılar” dedi.

KAMU BANKALARI İLE RAKAM 140 MİLYAR DOLARA ULAŞIYOR

Toplam 102 milyar dolar döviz satıldığını belirten Gürses, “Bir de Merkez Bankası’na girişi olması gereken, döviz kazandırıcı işlemlere verilen reeskont kredilerinden gelecek dövizler var. Bu anılan dönemde, bu dövizlerin girmesi gerekirken rezervi arttırmadığı onların da eritildiği anlaşılıyor. Bunun da kabaca 25-26 milyar dolar olduğu dikkate alınırsa 128 milyar dolara ulaşıyoruz. Fazlası da var; kamu bankalarının kendi ceplerinden sattığı, daha sonra Hazine tarafından üstlenilen 12 milyar dolarlık satış. Bunu da eklersek 140 milyar dolara ulaşıyoruz” dedi.

CEVAPLANMASI GEREKEN SORULARI TEK TEK SIRALADI

“128 milyar nerede?” diyenlerin bu paraların hangi ihtiyaçla, nasıl, kim tarafından, hangi yollarla, ne seviyeden, ne kadar satıldığının açıklanmasını istediklerini ancak iktidar partisi kurmaylarının rezervin piyasa kurundan satıldığına işaret edip soranları cehaletle suçladıklarını vurguladı. Gürses, iktidar partisi kurmaylarının aşağıdaki sorulara yanıt vermeyi es geçtiklerine dikkat çekti.

Gürses’in yönelttiği temel sorular şunlar:

  1. Satılan, eritilen döviz rezervi miktarı tam olarak ne kadardır? 128 milyar doların üzerinde midir?
  2. 128 milyar dolarlık döviz rezervleri Merkez Bankası’ndan hangi yollarla çıkarılmıştır?
  3. Merkez Bankası bu konuda, kendi bünyesi dışında yapılan satışlara ilişkin bir Banka Meclisi kararı, Yönetim Komitesi Kararı almış mıdır? Satışlarla ilgili bir Karar Defteri tutulmuş mudur?
  4. Ülke rezervlerinin finansal güvenliği tehlikeye atacak düzeyde bu kadar eritilmesine siyasi direktif var mıdır? Kim vermiştir?
  5. Merkez Bankası’ndan çıkarılan dövizler nereye aktarılmıştır?
  6. Hangi mekanizmalarla satılmıştır? Bankalar arasında mı? Döviz brokerleri aracılığı ile mi? Uluslararası banka ya da finansal kurumların oluşturduğu trading sistemleri aracılığı ile mi?
  7. Satışa aracılık edenler ‘blind broker’ mıdır? Yoksa alıcı ve satıcı taraflar birbirlerini bilebilecek bir eşleşme ile mi satışlar gerçekleşmiştir?
  8. Dövizlerin günlük olarak işleyişte satışına kimler karar vermiştir?
  9. Hangi kurdan ne kadarlık miktarlarla satılmıştır?
  10. Hangi kurdan ne kadar satılacağına kim/kimler karar vermiştir?
  11. Satışla alınan TL’ler ne yapılmıştır? Hemen Merkez Bankası’na aktarılmış mıdır? Üzerinden faiz, komisyon elde edilmiş midir?
  12. Satışların alıcıları bilinmekte midir? Alıcılar biliniyorsa döviz satışları sırasında satıcının aleniyeti ile işlem ilişkisi örtülenmiş midir?
  13. Blok satışlar yapılmış mıdır? Yapıldıysa kimlere, ne kadar, hangi kurdan satılmıştır?
  14. Uzlaşmalı, pazarlıklı satış yapılmış mıdır?
  15. Yapılan satışlardan oluşan kur zararı (Hazine üzerine alınan pozisyonlar dahil) ne kadardır?

Kanada’dan ambargo kararı Türkiye savunmasını nasıl etkileyecek?

Ekonomi

Gram altın 500 TL’ye gidiyor

Altının ons fiyatı 1.840 dolara ulaştı. Gram altın ise 490 lira sınırına dayandı. Ons fiyatının 1.850 doları geçmesi halinde altının gram fiyatı 500 liraya ulaşacak.

BOLD – Altın yatırımcısının beklediği yükseliş 2 haftadır aralıksız devam ediyor. Bu yılın başında 1.700 doların altına gerileyen ons fiyatı önce 1.800 dolara çıktı. Ardından 1.835 dolara yükselen sarı metal, yeni haftanın ilk gününde 1.840 dolarla başladı.

Ons fiyatındaki artışa paralel olarak kuyumcularda gram altın fiyatları da yükseldi. 2021 ocak ve şubat ayında 400 liranın altına gerileyen gram altın 488 liraya çıktı. Altındaki yükselişin 500 liraya kadar aralıksız devam edeceği kaydedildi.

ÇEYREK ALTIN 850 YOLUNDA

6 aydır 700 -750 lira arasında gezinen çeyrek altın fiyatlarında da artış başladı. Kuyumcularda 806 ile 810 liraya yükselen çeyrek altının, ons fiyatlarındaki artışla birlikte 850 liraya kadar tırmanacağı vurgulanıyor. Analistler, uluslar arası piyasalarda ons fiyatlarında 1.850 dolar direnç noktasının kırılmasıyla 1.900 dolara kadar herhangi bir engel bulunmadığını kaydediyor.

Okumaya devam et

Ekonomi

TÜİK yine kafa karıştırdı: İşsiz oranı azalırken işsiz sayısı arttı!

Milyonlarca kişinin işsiz kaldığı pandemi döneminde işsizlik oranının azaldığını açıklayan TÜİK, işsiz sayısının ise 59 bin arttığını duyurdu. TÜİK’e göre salgının zirve yaptığı mart ayında istihdam edilenlerin sayısı 550 bin kişi yükseldi.  

BOLD – Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre Türkiye’de işsizlik oranı, martta bir önceki aya göre 0,1 puan azalarak yüzde 13,1 oldu. Türkiye genelinde 15 ve daha yukarı yaştaki kişilerde işsiz sayısı 2021 yılı Mart ayında bir önceki aya göre 59 bin kişi artarak 4 milyon 236 bin kişi olarak gerçekleşti.

ATIL İŞGÜCÜ ORANI YÜZDE 25

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Mart 2021 işsizlik rakamlarını açıkladı. Buna göre; mevsim etkisinden arındırılmış ‘atıl işgücü’ yüzde 25,8 oldu. Zamana bağlı eksik istihdam ve işsizlerin bütünleşik oranı yüzde 18,2 iken, potansiyel işgücü ve işsizlerin bütünleşik oranı yüzde 21,2 olarak gerçekleşti. Genç nüfusta ise işsizlik yüzde 25 olarak ölçüldü.

İŞSİZ SAYISI DA İSTİHDAM EDİLENLERİNİN SAYISI DA ARTTI

Türkiye genelinde 15 ve daha yukarı yaştaki kişilerde işsiz sayısı mart ayında bir önceki aya göre 59 bin kişi artarak 4 milyon 236 bin kişi oldu. İşsizlik oranı ise 0,1 puanlık azalış ile yüzde 13,1 seviyesinde gerçekleşti. İstihdam edilenlerin sayısı martta bir önceki aya göre 550 bin kişi artarak 28 milyon 89 bin kişi, istihdam oranı ise 0,8 puanlık artış ile yüzde 44,3 oldu. İşgücü martta bir önceki aya göre 610 bin kişi artarak 32 milyon 325 bin kişi, işgücüne katılma oranı ise 0,9 puanlık artış ile yüzde 51,0 olarak gerçekleşti.

HER DÖRT GENÇTEN BİRİ İŞSİZ

15-24 yaş grubunu kapsayan genç nüfusta işsizlik oranı bir önceki aya göre 0,7 puanlık azalışla yüzde 25,0, istihdam oranı 1,4 puanlık artışla yüzde 31,4 oldu. Bu yaş grubunda işgücüne katılma oranı ise bir önceki aya göre 1,5 puan artarak yüzde 41,9 seviyesinde gerçekleşti. Martta istihdam edilenlerin sayısı bir önceki aya göre tarım sektöründe 15 bin kişi, sanayi sektöründe 480 bin kişi, inşaat sektöründe 81 bin kişi artarken, hizmet sektöründe 27 bin kişi azaldı. İstihdam edilenlerin yüzde 17,3’ü tarım, yüzde 22,0’ı sanayi, yüzde 6,4’ü inşaat, yüzde 54,3’ü ise hizmet sektöründe yer aldı.

GENİŞ TANIMLI İŞSİZLİK YÜZDE 25,8’İ BULDU

Zamana bağlı eksik istihdam, potansiyel işgücü ve işsizlerden oluşan atıl işgücü oranı martta bir önceki aya göre 2,3 puan azalarak yüzde 25,8 oldu. Zamana bağlı eksik istihdam ve işsizlerin bütünleşik oranı yüzde 18,2 iken, potansiyel işgücü ve işsizlerin bütünleşik oranı yüzde 21,2 olarak gerçekleşti. Mevsim etkisinden arındırılmamış işsizlik oranı bir önceki yılın aynı ayına göre 0,1 puan artarak yüzde 13,1 oldu. İşsiz sayısı bir önceki yılın aynı ayına göre 288 bin kişi artarak 4 milyon 193 bin kişi olarak gerçekleşti.

İSTİHDAM ORANI BİR YILDA YÜZDE 2.1 ARTTI

Mevsim etkisinden arındırılmamış istihdam oranı bir önceki yılın aynı ayına göre 2,1 puan artarak yüzde 44,0 oldu. İstihdam edilenlerin sayısı 1 milyon 845 bin kişi artarak 27 milyon 907 bin kişi oldu. Mevsim etkisinden arındırılmamış işgücüne katılma oranı bir önceki yılın aynı ayına göre 2,4 puan artarak yüzde 50,6 oldu. İşgücüne katılan sayısı 2 milyon 133 bin kişi artarak 32 milyon 100 bin kişi olarak gerçekleşti.

KAYIT DIŞI ÇALIŞANLAR YÜZDE 28’İ GEÇTİ

Mart ayında sosyal güvenlik kuruluşuna bağlı olmadan çalışanların toplam çalışanlar içindeki payını gösteren kayıt dışı çalışanların oranı, bir önceki yılın aynı ayına göre 0,4 puan artarak yüzde 28,9 olarak gerçekleşti. Tarım dışı sektörde kayıt dışı çalışanların oranı bir önceki yılın aynı ayına göre 1,2 puan azalarak yüzde 17,8 oldu.

Kurumlar sefaleti üç maymunu oynayarak gizlemeye çalışıyor

Okumaya devam et

Ekonomi

Rahip Brunson krizinde neden dolar satılmadı?

Merkez Bankasının AKP eliyle kaybedilen 128 milyar doları ile ilgili çarpıcı bir gerçek daha ortaya çıktı. Ekonomi yazarı Alaattin Aktaş, “Hazine ile 2017’de imzalandığı belirtilen protokol bu şekilde döviz satışına olanak veriyorduysa 2018’de Rahip Brunson krizi sırasında kur fırlayıp giderken bu protokol devreye sokularak niye satış yapılmadı da doların 8.50’yi aşmasına göz yumuldu? Bu bir görev ihmali, hatta görevi kötüye kullanma değil mi” diye sordu.

BOLD – 128 milyar doların arka kapıdan ihalesiz satıldığını hatırlatan Aktaş, “Hangi gün hangi miktarda döviz satılacağına Merkez Bankası mı, Hazine mi ve buralardaki kimler karar verdi? Satış her gün aynı tutarda mı yapıldı, yoksa “duruma göre” gün gün farklı tutarlar mı söz konusu oldu?” sorusunu yöneltti.

BAZI KİŞİ VE KURUMLARIN YÜKLÜ DÖVİZ TALEBİ

Dolarların ucuza satıldığı dönemde bazı kişi ve kurumların yüklü döviz talebi olup olmadığını soran Aktaş, “Ve bu protokol hala geçerli mi? Geçerliyse bu protokole göre bundan sonra da döviz satışı olacak mı ya da hala oluyor mu?” sorularına cevap aradı.

MERKEZ DAHA ÖNCE HEP ALICIYDI

Aktaş, AKP’li Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan ve kurmaylarının 128 milyar doları açıklarken gündeme getirdikleri “Daha önce de dolar satıldı” açıklamalarını çürüttü. Merkez Bankası’nın 2003’te başlayıp sonuncusu 2016’da yapılan ihale ve müdahalelerin toplam tutarını çıkardıklarını kaydeden Aktaş, “Bir de ne görelim; Merkez Bankası geçmişte de döviz satmış satmaya da, meğer sattığından daha fazlasını almış! Merkez Bankası 2003-2016 döneminde ihaleler ve müdahaleler yoluyla toplam 90.1 milyar dolar tutarında döviz alırken 66.5 milyar dolar döviz satmış. Yani bu dönemin bilançosu net 23.6 milyar dolarlık alış” değerlendirmesi yaptı.

ALIMDAN SATIMA

Aktaş, “2019’un ilk aylarından geçen yılın kasım ayına kadar geçen yaklaşık 20 aylık dönemde 128 milyar dolar satıldı. Biraz önce de belirttik; oysa Merkez Bankası önceki yıllarda tam tersini yapıp net döviz alımı gerçekleştirmiş” bilgisi verdi.

Okumaya devam et

Popular

0Shares
0